اهمیت نظارت و ارزیابی 

نظارت و ارزیابی در جوامع پیشرفته، بسترساز کارایی و اثربخشی نظام متبوع خود هستند و همواره از جایگاه با اهمیت و درخور توجهی برخوردارند. اهمیت این امر در آموزش عالی دوچندان است زیرا نظام آموزش عالی به عنوان نظامی پیشرو و تعیین کنندة خط مشی قادر است زمینه توسعه در ابعاد اجتماعی، فرهنگی و انسانی را فراهم آورد و سایر حوزهۤها را تحت تأثیر قرار دهد. به همین منظور آگاهی از میزان تحقق اهداف آموزش عالی و اطلاع از نارسائیۤها و نقاط قوت (وضعیت موجود) از ابزارهای لازم و اساسی است که میۤتواند تصمیمۤگیران، سیاستۤگذاران و برنامهۤریزان آموزش عالی را در جهت بهبود روشۤها و نیل به اهداف و افزایش بازدهی یاری نماید.

سازمانها به منظور حصول اهداف مشخصي شكل مي گيرند. از اين رو لازم است تا همواره كيفيت و عملكرد آنها مورد نظارت و ارزيابي قرار گيرد تا با شناخت نقاط قوت و ضعف و در پرتو نتايج حاصل، مسير فعاليتها و اقدامات در راستاي تحقق اهداف مورد نظر، هدايت گردد.

به منظور تحقق اهداف عام و خاص هر نظام دانشگاهي و دستيابي به سطح كيفيت مورد نظر، بايد كاركردهاي مديريت دانشگاهي مورد استفاده قرار بگيرند. اين كاركردها شامل: (1) برنامه ريزي، (2) سازماندهي و هماهنگي، (3) هدايت و رهبري و (4) نظارت و ارزيابي، است.

كاركرد نظارت و ارزيابي در نظام هاي دانشگاهي بايد بر ساير كاركردها اشراف داشته باشد. از طريق نظارت و ارزيابي فعاليتهايي كه در فرآيند انجام امور به عمل ميرسند بستر مناسب براي قضاوت در مورد كيفيت عملكرد فراهم ميشود و به كمك آن مسير فعاليتها در راستاي اهداف مورد نظر هدايت ميگردد.

هر نظام دانشگاهي بايد به يك نظام ارزيابي و نظارت مجهز باشد و به كمك آن وضعيت موجود زير نظامهاي آموزشي، پژوهشي و ساير خدمات عرضه شدة خود را به تصوير كشيده و با ”وضعيت مطلوب“ مقايسه نمايد. در مديريت كيفيت نظام آموزش عالي، نظارت و ارزيابي داراي دو نقش عمده (1) نظارت بر چگونگي انجام امور و در صورت لزوم تغيير جهت آنها براي رسيدن به اهداف مورد نظر در مرحله طراحي، برنامه ريزي و سازماندهي و (2) ارزيابي نتايج حاصل از انجام امور است.

ارزيابي كيفيت تدريس اعضاء هيأت علمي يكي از مهم ترين وظايف دفتر نظارت و ارزيابي مي باشد. 

همچنين براي ارتقاء كيفيت نظام آموزشي و فراهم نمودن مشاركت اعضاء هيأت علمي در بهبود كيفيت آموزشي و پژوهشي و نيز عرضه خدمات تخصصي در جهت توسعه كشور، ارزيابي دروني گروههاي آموزشي برابر آئين نامه هاي مصوب وزارت علوم، تحقيقات و فناوري انجام مي شود. اين ارزيابي توسط خود گروه بر اساس ملاك ها و نشانگرهاي تعيين شده انجام مي شود.

پيرو ابلاغ آئين نامه تشكيل و نحوه فعاليت هيأت هاي نظارت استاني، دانشگاه فردوسی مشهد بعنوان دانشگاه منتخب در امر نظارت و ارزيابي در استان خراسان رضوی منصوب گرديده و به همين منظور دبيرخانه هيأت نظارت و ارزيابي استاني در اين دانشگاه تشكيل شده است. وظيفه اين هيأت، ارزيابي عملكرد دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي استان است.  به استناد آیین‎نامه ‎های مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، نظارت بر عملکرد آموزشی مؤسسات آموزش عالی استان خراسان رضوی بر عهده این هیأت می‎باشد. هم‎چنین کارگروه ویژه‎ای برای تدوین سند چشم‎انداز آموزش عالی استان تشکیل گردیده و شورای گسترش نیز، توسعه آموزش عالی در استان و افزایش تعداد دانشکده‎ها، گروه‎های آموزشی، رشته‎های تحصیلی و ایجاد مقاطع تحصیلات تکمیلی را منوط به نظر هیأت نظارت استانی و کارگروه آمایش آموزش عالی استان نموده است.

      گروهۤهای منتخب هیأت استانی، از هر مؤسسة استان حداقل یک بار در سال بازدید به عمل میۤآورد و گزارش بازدیدها یک ماه پس از بازدید به دبیرخانه شورای نظارت ارسال گردیده، مشکلات و کمبودها و پیشنهادهای کارشناسی برای بهبود کیفیت شاخصۤهای آموزشی، پژوهشی، دانشجویی، فرهنگی و اجرایی نیز به دانشگاهۤها منعکس میۤگردد. در بازدیدها میۤبایست کلیه دادهۤهای کمی و کیفی در رابطه با یکۤسری شاخصۤها و نشانگرها بر اساس کاربرگۤهای تعیین شده به منظور قضاوت نهائی در مورد مؤسسه جمعۤآوری گردد. شاخصۤها و نشانگرها شامل : فضای کالبدی، امور آموزشی، امور دانشجویی، امور فرهنگی، امور اداری و مالی، امکانات و تجهیزات آموزشی، امور پژوهشی، امور رفاهی و بهداشتی و در نهایت گفتگو با دانشجویان، کارکنان و اعضای هیأت علمی میۤباشد. به همین منظور و در راستای ثبت دادهۤها، پورتال ویژه‎ای با عنوان «پورتال دانشگاه‎های دولتی استان خراسان رضوی» توسط هیأت مذکور راه‎اندازی گردیده است. این پورتال، از لحاظ دامنه و پوشش اطلاعات جامع بوده و به صورت برخط نیز در اختیار می‎باشد، بنابراین نیازهای آماری مدیران دانشگاه، هیأت نظارت استانی و همچنین دفتر نظارت و دفتر گسترش آموزش عالی وزارت متبوع را در مواقع نیاز مرتفع خواهد ساخت.

عملكرد دفتر نظارت :

در پايان هر نيمسال تحصيلی از دروسي كه بوسيله اعضاي محترم هيأت علمي ارائه ميگردد نظرسنجي دانشجويي بعمل ميآيد و پس از تجزيه وتحليل ، نتايج استخراج گرديده وبه اطلاع اعضاي محترم هيأت علمي ومسؤولين ذيربط دانشگاه مي رسد.

برنامه هاي در دست اقدام و آتي دفتر نظارت :

- به انجام رساندن ارزيابي هاي درون گروهي و تشويق گروه هاي آموزشي به انجام ارزيابي درون گروهي

- تبيين وتدوين شاخص هايي براي تسري ارزيابي به ساير حوزه هاي عملكردي دانشگاه.

- گردآوري و تحليل نتايج نظرسنجي از همكاران و تلخيص نتايج وارسال آن جهت هرگونه بهره برداري اعضاي محترم هيأت علمي در مواقع مقتضي.

- تبيين ملاكها و شاخصها جهت تعيين اساتيد نمونه .

- حرکت در جهت از بين بردن ارزيابی قلم کاغذی و جايگزين کردن ارزيابی الکترونيکی

- تفکيک پرسشنامه دانش آموختگان ممتاز